Materiały dotyczące gminy Cegłów

Kościół Rzymsko-Katolicki w Cegłowie

Cegłów ( pierwotna nazwa do XVI w. -Cebrowo). Od XIV w. stanowi uposażenie klasztoru augustianów w Warszawie, później założonego przy nim w 1444 roku szpitala Św. Ducha. Pierwsza świątynia drewniana powstała w latach 1441-1444. Do 1534 roku Cegłów był filialnym kościołem parafii Kiczki. Fundatorką tej pierwszej świątyni była Anna Mazowiecka z Holszańskich – Jagiellonka, żona Władysława. Do tego dzieła przyczynił się też biskup poznański Andrzej z Bnina. W roku 1547 biskup poznański Benedykt Łubieński przekazał Cegłów Kapitule Warszawskiej. W roku 1603 założono w Cegłowie szkołę parafialną.

Obecny murowany kościół późnogotycki został wzniesiony w połowie XVI wieku. W 1621 roku Zygmunt III Waza nadał Cegłowowi prawa miejskie w oparciu o prawo magdeburskie, wraz z herbem (stylizowany snop i głowa Jana Chrzciciela). 21 grudnia 1629 roku biskup poznański Maciej Łubieński dokonał konsekracji kościoła i z tego czasu pochodzą: wschodni szczyt prezbiterium, sklepienie zakrystii, oraz portal. W 1862 roku, podczas remontu, sklepienie kościoła zostało podparte w części nawowej, dwoma rzędami modrzewiowych kolumn. Prawa miejskie Cegłów utracił w 1869 roku.

Od 1629 roku w cegłowskiej świątyni znajduje się tryptyk zwany „Tryptykiem Cegłowskim”. Wykonany z inicjatywy biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego około roku 1510 przez mistrza Lazarusa z Warszawy – ucznia Wita Stwosza, dla Kolegiaty Warszawskiej, ale został przekazany przez Kapitułę dla kościoła w Cegłowie. Tryptyk cegłowski jest wybitnym dziełem rzeźbiarskim plastyki późnogotyckiej z racji figur i płaskorzeźbionych kwater, oprawionych w barokowe retabulum. W centralnej części znajduje się figura Madonny z Dzieciątkiem w koronie, z lewej strony Jan Chrzciciel – patron Parafii, z prawej św. Stanisław biskup męczennik – patron Polski. Otaczające kwatery przedstawiają, po stronie lewej od góry: św. Barbarę (306 r.) więzioną w wieży przez ojca, poniżej św. Dorota (303 r. ) męczennica z Cezarei Kapadockiej, po stronie prawej od góry: św. Katarzyna ( 312 r.) skazana na miażdżenie kołem, a ostatecznie ścięta mieczem, poniżej św. Małgorzata ( 307 r.) ścięta w Antiochii za wiarę. W skład ołtarza wchodziły też malowane skrzydła przedstawiające legendy o św. Janie Chrzcicielu. Zostały przekazane do Warszawy w 1913 do Muzeum Diecezjalnego i spłonęły podczas działań wojennych 1944 roku.

W nastawie ołtarza rzeźby: św. Anny Samotrzeć, św. Piotra i św. Pawła. Zwieńczenie stanowi rzeźba Boga Ojca w otoczeniu aniołów. Tabernakulum barokowe z XVIII wieku. Na granicy nawy i prezbiterium znajduje się belka tęczowa z rzeźbą Chrystusa Ukrzyżowanego z końca XVI w. św. Jana i św. Marii Magdaleny. Ołtarze boczne z XIX wieku stylizowane na barok. Ambona z wieku XVIII. Dzwonnica wolnostojąca z wieku XVIII. Wokół kościoła trzy lipy drobnolistne – pomniki przyrody.

Prace konserwatorskie w Cegłowskim kościele przyniosły wiele odkryć, a wśród nich renesansowy portal w prezbiterium oraz renesansowny portal na zewnątrz wraz z zachowanymi drzwiami. Te drugie można podziwiać z zewnątrz.