Materiały dotyczące miasta Mińsk Mazowiecki oraz otaczającej go gminy

Zbiory Towarzystwa Przyjaciół Mińska Mazowieckiego

Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego jest jednym z najstarszych stowarzyszeń funkcjonujących na terenie powiatu mińskiego. Utworzone zostało 6 maja 1962 r., zarejestrowane 10 czerwca 1962 w Warszawie. Inicjatorem założenia Towarzystwa było grono przedstawicieli miejscowej inteligencji, głównie nauczycieli i urzędników. Pierwszym prezesem TPMM został Stanisław Ciąćka.

Za najważniejszy powód powstania Towarzystwa należy uznać konieczność ożywienia zainteresowania mińszczan przeszłością miasta i powiatu mińskiego. W związku z tym skrupulatnie realizowano cele zapisane w statucie TPMM, koncentrujące się na działalności odczytowej, wystawienniczej, fotoreporterskiej, archiwalno – bibliotecznej i wydawniczej. Organizowano również sesje popularnonaukowe oraz upamiętniano miejsca walk i męczeństwa narodu polskiego znajdujące się na terenie miasta i powiatu mińskiego. Do najważniejszych osiągnięć Towarzystwa w latach 1962 – 1989 należy zaliczyć zorganizowanie sesji popularnonaukowych z okazji setnej rocznicy wybuchu powstania styczniowego i 550 rocznicy założenia miasta Mińsk Mazowiecki. Efektem drugiego z wymienionych wydarzeń było wydanie jedynej do tej pory monografii prezentującej dzieje miasta nad Srebrną. Przełom lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku przyniósł kryzys w funkcjonowaniu TPMM, który doprowadził do ustania działalności stowarzyszenia. Z tego „dziejowego zakrętu” Towarzystwo wyprowadzili burmistrz miasta Mińska Mazowieckiego Zbigniew Grzesiak i nowy prezes TPMM Janusz Kuligowski (od 1991 r.).

Ich zaangażowanie wsparte pomocą niesioną ze strony postaci tak istotnych dla Towarzystwa jak m.in. Leontyna Sprzątczak, Marek Nowicki, Mariusz Dzienio, Franciszek Zwierzyński i Stanisław Ciszkowski przyniosło realizację zamierzonych celów. Do nowych osiągnięć stowarzyszenia, mających miejsce w ostatnim dziesięcioleciu XX i w dwóch dekadach XXI w. należy zaliczyć choćby bogatą działalność wydawniczą na czele z „Rocznikiem Mińskomazowieckim”, organizację licznych wystaw, przygotowywanie i przeprowadzanie objazdów historyczno – turystycznych, ratowanie od zniszczenia zabytkowych nagrobków znajdujących się na mińskim cmentarzu parafialnym i uczestniczenie przedstawicieli TPMM (w tym pocztu sztandarowego) w patriotycznych uroczystościach miejskich i powiatowych. Dodatkowym powodem do dumy stało się posiadanie własnej siedziby, w której znalazło się miejsce nie tylko na bogaty księgozbiór, ale i na archiwum skupiające materiały cenne z punktu widzenia badań prowadzonych nad historią miasta. W trakcie swojej działalności Towarzystwo współpracowało z licznymi podmiotami miejskimi i powiatowymi, jednostkami samorządowymi, szkołami, organizacjami pozarządowymi i z wieloma indywidualnymi miłośnikami lokalnej historii. Nowoczesnym przejawem funkcjonowania stowarzyszenia stało się prowadzenie przez nie własnej strony internetowej (www.tpmm.pl), profilu facebook’owego i skrzynki poczty elektronicznej (tpmmaz@gmail.com), dzięki czemu nawiązano różnorodne kontakty w skali międzynarodowej i ogólnopolskiej.

W uznaniu zasług, które TPMM wniosło w życie miasta Mińska Mazowieckiego i powiatu mińskiego Towarzystwo zostało uhonorowane prestiżowym tytułem „Zasłużony dla miasta Mińsk Mazowiecki” (2011 r.) i nagrodą powiatu mińskiego „Laura 2011” (2012 r.). Jak już wspomniano ważną rolę w działalności stowarzyszenia odgrywa pozyskiwanie, opracowywanie i eksponowanie pamiątek dokumentujących dzieje miasta. Wśród nich wyróżnia się bogaty zbiór fotografii pokazujących miasto na przestrzeni ponad stu lat. Wraz z unikatowymi pocztówkami, znajdującymi się w zasobie organizacji pozarządowej, stały się one bazą dla niejednego wydawnictwa opublikowanego przez TPMM. Warto zauważyć, że około ćwierć tysiąca z nich zostało zaprezentowanych w albumie zatytułowanym „Mińsk Mazowiecki i okolice na dawnej fotografii”. Ta istotna część eksponatów będących w posiadaniu stowarzyszenia powstała dzięki działalności różnych, często nieznanych nam, przedwojennych miłośników uwieczniania widoków miasta na zdjęciach. W gronie tych, których udało się zidentyfikować można wymienić m.in. Mariana Benkę, Władysława Kopytowskiego, Jana Rysia oraz Stefana Sażyńskiego.

Grupę powojennych fotografów reprezentowanych poprzez prace przekazane do zbiorów Towarzystwa tworzą natomiast m.in. Ryszard Ablewski, Stanisław Brewczyński, Stanisław Ciszkowski, Zygmunt Zieliński. Istotną część zbiorów tworzą również spuścizny po Marianie Benko i Janie Himilsbachu. Na pierwszą z nich, będącą obecnie w depozycie Muzeum Ziemi Mińskiej, składają się np. publikacje, w których ten wybitny mińszczanin umieszczał swoje artykuły, zdjęcia, rysunki przedstawiające obiekty zlokalizowane obiekty w powiecie mińskim oraz kilkusetstronicowe wspomnienia. Zespół pamiątek po jednym z kontrowersyjnych polskich aktorów i literatów obejmuje z kolei przykłady jego prozatorskiej twórczości, fotografie, świadectwa i pisma urzędowe, legitymacje, obrazy, meble oraz przedmioty codziennego użytku. Warto dodać, że Towarzystwo dysponuje ponadto rzeczami dotyczącymi rodziny Chróścielewskich. Wśród nich można wymienić pamiątkowe albumy i korespondencję rodzinną. Na różnorodne zbiory znajdujące się w posiadaniu TPMM składa się ponadto kilka sztandarów, kolekcja aparatów fotograficznych, galowy mundur Straży Miejskiej w Mińsku Mazowieckim, monety i banknoty oraz materiały przybliżające działalność nieistniejących już zakładów pracy. Z zachowaniem ostrożności przechowywane są w siedzibie Towarzystwa obrazy i grafiki twórców związanych z ziemią mińską, proporczyki i archiwalne gazety. Zbiory posiadane przez organizację pozarządową są reprezentowane także przez księgozbiór składający się z ponad półtora tysiąca woluminów oraz okolicznościowe medale, statuetki, puchary, dyplomy, tarcze szkolne, mapy i przypinki. Szczegóły dotyczące historii i teraźniejszego funkcjonowania Towarzystwa Przyjaciół Mińska

Mazowieckiego można znaleźć na stronie internetowej stowarzyszenia (www.tpmm.pl) oraz na jego profilu facebook’owym. Dodajmy, że we wtorki w godzinach 17:00 – 19:00 w obecnej siedzibie TPMM, znajdującej się przy ulicy Marszałka Józefa Piłsudskiego 27, pełnione są dyżury członków zarządu stowarzyszenia. Wtedy to można m.in. można obejrzeć przykłady ze zbiorów jednej z najstarszej organizacji pozarządowej funkcjonujących w mieście nad Srebrną.